“`html
Türkiye Sağlık Bakanlığı’nın güncel yayınladığı istatistik raporuna göre, 2024 yılı sonu itibarıyla ülkemizde toplam 1 milyon 436 bin 686 sağlık çalışanı görev yapmaktadır. Sağlık alanında eğitim almış olmalarına rağmen, Bakanlık tarafından “diğer sağlık personeli” kategorisine dahil edilen bu grubun oranı ise %20 civarında, yani 290 bin 415 kişidir. Ayrıca, sağlık kurumlarında istihdam edilen, çoğunluğu sağlık alanında resmi eğitim almamış olan çalışanlar “diğer personel ve hizmet alımı” olarak tanımlanmaktadır ve bu grubun toplam içindeki payı %35’in üzerinde, 505 bin 905 kişi olarak kaydedilmektedir. Bunların yanı sıra, sağlık emekçileri arasında 107 bin 14 uzman hekim, 54 bin 939 pratisyen hekim, 50 bin 434 diş hekimi, 42 bin 324 eczacı, 264 bin 857 hemşire ve 61 bin 618 ebe bulunmaktadır.
Özel Sektörde Çalışanlar
Uzman hekimlerin %31’i (32 bin 808), pratisyen hekimlerin %10’u (5 bin 539), hemşirelerin %14’ü (37 bin 437) ve ebelerin %6’sı (3 bin 708) özel sektörde görev almaktadır. Çoğunluğu 552 özel hastaneyi kapsayan bu meslek grubu, emeklerini her zaman patronlarına sunamamaktadır. Çünkü birçok özel hastanede çalışan sağlık profesyoneli, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Yasası’nın 4. maddesi (a) bendi kapsamında “hizmet akdi” ile çalışmamakta ve “işçi” olarak kabul edilmemektedir. Hemşireler, ebeler ve pratisyen hekimlerin çoğu bu yasa kapsamında “işçi” statüsünde sayılırken, uzman hekimler için farklı çalışma statüleri mevcuttur.
Fatura ve Serbest Meslek Kazançları
Özel hastanelerde bulunan bazı uzman hekimler, 5510 sayılı Yasa’nın 4. maddesi (b) bendi doğrultusunda “hizmet akdine bağlı olmaksızın” kendi adlarına bağımsız olarak çalışmaktadırlar. Bu çalışanlar, özel hastanelere hizmet sunarak fatura kesmektedir. Ayrıca, bağımsız çalışan diğer uzman hekimler muayenehane açarak özel hastanelere serbest meslek makbuzu ile hizmet vermektedir. Her iki grup, yasal çerçevede taşeron olarak değerlendirilmektedir.
Yeni Yasal Düzenlemeler
24 Temmuz 2025 tarihinde yürürlüğe girecek olan 7557 sayılı yasa, özel hastanelerde çalışan doktorların 5510 sayılı Yasa’nın 4. maddesi (a) bendi gereği “hizmet akdi” ile çalıştırılmasını zorunlu hale getirmektedir. Bu kapsamda, mevcut uygulamalara yönelik bir düzenleme yapılacak ve 1 Haziran 2026 tarihine kadar zaman tanınacaktır. Ayrıca, 30 Ocak 2025’te yayımlanan “Özel Hastaneler Yönetmeliği” çerçevesindeki personel standartlarını uyum takvimi de belirtilmiştir.
Çalışma Koşulları ve Örgütlenme Sorunları
Son yıllarda özel hastanelerde çalışan uzman hekimlerin örgütlenme ihtiyaçları giderek artmaktadır. Mevcut ekonomik eşitsizlikler ve geçim zorlukları, bu çalışanlar için birçok sorun yaratmaktadır. Özel hastanelerdeki hizmet fiyaskoları, başvuru sayılarında ciddi bir düşüşe neden olmuştur. 2010 yılında %26 olan özel hastane başvuru payı, 2024 itibarıyla %10’a gerilemiştir. Bu durum, sağlık çalışanları arasında endişelere yol açmaktadır.
Çözüm Yolları
Mevcut sorunların derinleşmesi, özel hastane çalışanları arasında işsizlik riskini artırmaktadır. Bu nedenle, meslek kuruluşları ve sendikaların ortaklık sağlayarak tüm sağlık emekçileri için kapsamlı bir çalışma yürütmeleri gerekmektedir. Türk Tabipleri Birliği (TTB) ve diğer kuruluşlar, sağlık çalışanlarıyla işbirliği içinde planlı bir örgütlenme oluşturmalıdır. Yapılacak toplantılarda durumu saptamak ve gerekli adımları belirlemek öncelikli hedef olmalıdır.
Böylesi bir yaklaşım, sağlık emekçilerinin güvencesiz çalışma koşullarını iyileştirecek ve onların ortak sorunlarını ele alma fırsatı sunacaktır.
Prof. Dr. Onur Hamzaoğlu’nun bianet’te yayımlanan yazılarını incelemek için tıklayın.
(OH/TY)
“`
