ABD ile İran arasında günlerdir devam eden karşılıklı saldırılar, savaşı sona erdirmeyi amaçlayan geçici anlaşmayı fiilen ortadan kaldırdı.
Hürmüz Boğazı çevresinde yükselen gerilim, bölgenin yeniden kapsamlı bir savaşa sürüklenebileceği endişesini artırdı.
İranlı yetkililer, son ABD saldırılarında 35’ten fazla kişinin yaşamını yitirdiğini, 300’ü aşkın kişinin de yaralandığını açıkladı.
TAHRAN ÇEVRESİ İLK KEZ HEDEF ALINDI
İran devlet medyası, ABD’nin perşembe sabahı Tahran çevresindeki bölgeleri vurduğunu duyurdu. Son saldırı dalgasında başkent çevresinin ilk kez hedef alınması, Washington’ın operasyon alanını genişlettiği şeklinde değerlendirildi.
Amerikan saldırılarının, İran’ın balistik füze üretimi ve uzay programının önemli merkezlerinden biri olan Semnan eyaletine de yöneldiği bildirildi.
İran medyası; Hemedan, Hürmüzgan, Huzistan, Luristan, Merkezi ile Sistan ve Belucistan eyaletleri çevresinde de saldırılar düzenlendiğini aktardı.
ABD, çarşamba günü İran’a yönelik gündüz saldırılarını yeniden başlatmıştı. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, Hürmüz Boğazı’ndaki stratejik noktalardan Büyük Tunb Adası’nda İran’a ait savunma ve füze tesislerinin vurulduğunu açıklamıştı.
İran ordusuna bağlı Hatemü’l-Enbiya Merkez Karargâhı Sözcüsü Albay İbrahim Zülfikari, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’daki köprüleri ve enerji santrallerini vurma tehdidine sert yanıt verdi.
Zülfikari, ABD’nin bu tehdidi hayata geçirmesi durumunda İran’ın bölgedeki altyapı tesislerine geniş çaplı saldırılar düzenleyebileceğini söyledi.
“Trump’ın tehdidi uygulanırsa bölgedeki bütün altyapı, İran İslam Cumhuriyeti silahlı kuvvetlerinin çelik darbeleri altında ezilecektir” diyen Zülfikari, Hürmüz Boğazı’nın İran açısından “aşılamaz bir kırmızı çizgi” olduğunu belirtti.
Zülfikari, “Yabancı ve bölge dışı bir ülke olan ABD’nin Hürmüz Boğazı’na müdahale etmesine hiçbir koşulda izin vermeyeceğiz” ifadelerini kullandı.
ABD ordusu, Curaçao bayraklı Belma adlı petrol tankerine ateş açıldığını duyurdu. Geminin, İran’ın Basra Körfezi’ndeki en önemli petrol ihracat noktası olan Hark Adası’na doğru ilerlediği belirtildi.
Amerikan ordusuna göre tanker, yapılan çok sayıda uyarıyı dikkate almadı. Bunun üzerine bir ABD uçağı, geminin bacasına füze ateşleyerek tankeri hareket edemez hale getirdi.
Washington yönetimi, geminin İran’a uygulanan deniz ablukasını delmeye çalıştığını savundu.
İRAN ASKERİ KIŞLASI VURULDU
İran devlet televizyonu, Sistan ve Belucistan eyaletindeki 388’inci Mekanize Piyade Tugayı’na ait bir kışlanın da ABD saldırısında hedef alındığını bildirdi.
Haberde, saldırıda en az 13 füzenin kullanıldığı belirtildi. Yedi askerin yaşamını yitirdiği, ölenler arasında zorunlu askerlik yapan erler ile profesyonel askerlerin bulunduğu kaydedildi. Çok sayıda askerin de yaralandığı açıklandı.
İran, ABD saldırılarına Bahreyn, Ürdün ve Kuveyt’e yönelik füze ve İHA saldırılarıyla karşılık verdi. ABD askerlerine ev sahipliği yapan üç ülkenin yetkilileri saldırıları doğruladı.
İlk açıklamalarda saldırılarda can kaybı veya hasar meydana gelip gelmediğine ilişkin bilgi paylaşılmadı.
Irak’ın kuzeyindeki Erbil kentine de gece saatlerinde bir İHA saldırısı düzenlendi. Iraklı yetkililer, İHA’nın havada etkisiz hale getirildiğini açıkladı.
Irak Başbakanı Ali el-Zeydi saldırıyı kınadı. Saldırı, Zeydi’nin ABD’de bulunduğu ve İran destekli gruplar da dahil olmak üzere devlet dışı silahlı yapıların silahsızlandırılması için çalışacaklarını açıkladığı sırada gerçekleşti.
HÜRMÜZ GERİLİMİN MERKEZİNDE
Son çatışmalar, dünya petrol ticareti açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı çevresinde yoğunlaştı.
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik savaşı başlatmasının ardından Tahran yönetimi boğazı gemi trafiğine fiilen kapattı. Bu karar petrol, gübre ve çok sayıda ürünün fiyatının küresel ölçekte yükselmesine yol açtı.
Boğazın kapatılması, İran’a müzakerelerde önemli bir koz sağladı. ABD ise Hürmüz Boğazı’nı güç kullanarak yeniden açabileceği tehdidinde bulundu.
Uzmanlar, böyle bir operasyonun daha büyük bir deniz filosunu ve on binlerce kara askerinin bölgeye gönderilmesini gerektirebileceğini belirtti.
PETROL FİYATLARI YÜKSELDİ
Uluslararası petrol piyasasının temel göstergelerinden Brent petrolün varil fiyatı perşembe günü 85 doların üzerine çıktı.
Petrol fiyatı savaş öncesine göre yüzde 15’ten fazla yükselirken, çatışmaların en yoğun döneminde görülen yaklaşık 120 dolarlık seviyenin altında kaldı.
Yükselen enerji fiyatlarının, kasım ayında yapılacak seçimlerde Kongre’deki çoğunluğunu korumayı hedefleyen Donald Trump ve Cumhuriyetçi Parti üzerinde baskı oluşturabileceği değerlendirildi.
Washington’ın boğazı yeniden gemi trafiğine açma girişimlerinde sonuç alamaması üzerine Trump, çarşamba günü deniz ablukasını yeniden yürürlüğe koydu. Arabulucuların gerilimi azaltma girişimleri ise henüz sonuç vermedi.
‘İRAN ANLAŞMAK İSTİYOR’
ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın barış anlaşması yapmaya hazır olduğunu bir kez daha ileri sürdü. Trump, olası anlaşmanın ayrıntılarına ilişkin bilgi vermedi.
Pennsylvania’daki ABD Kara Harp Akademisi’nde konuşan Trump, dedi.
Trump ayrıca İran’ın, 2024’ten bu yana ülkede tutulan bir ABD vatandaşını serbest bıraktığını açıkladı. Bu adımı “iyi niyet göstergesi” olarak nitelendiren Trump, ayrıntı paylaşmadı.
İnsan hakları avukatı Jared Genser, serbest bırakılan kişinin müvekkili Dena Karari olduğunu duyurdu. ABD ve İran vatandaşı olan Karari’nin kâr amacı gütmeyen bir kuruluşu yönettiği ve İran’da casusluk suçlamasıyla yargılandığı belirtildi.
